Start naschoolse filosofiecursus in Lent


Wat is kunst? Waarom is een kopie geen kunst? Kun je ook kunst maken met een pot pindakaas? Waar, wanneer en waarom ontstond kunst? Wat gebeurt er in je brein bij het genieten van kunst en wat bij het genieten van een Big Mac? Hoe inspireerde de natuur en de wiskunde de Spaanse architect Antoni Gaudí tot de bouw van de Sagrada Familia (in 2026 na 144 jaar eindelijk af en straks de hoogste kerk ter wereld)?

In week 23 (4 juni – 10 juni) gaat in Lent in het Voorzieningenhart De Ster de minicursus Is dat nou kunst?! van start. Met als kunstzinnige uitdaging Kook je eigen kunstwerk!.

Belangstelling? U kunt uw kind opgeven voor de gratis proefles op woensdag 6 juni door het insturen van dit INTERESSEFORMULIERFilosofieclub Junior kent een flexibel lidmaatschap: inschrijving vindt immers telkens per minicursus plaats.


Wat is De Filosofietuin?


Mijn naam is Ruud van der Meulen: ‘freelance filosofiemeester’ en pappa van Ebbe (8 jaar). Onder het mom ‘Grote Vragen voor kleine kinderen’ geef ik lessen filosofie, kunst & wetenschap voor alle nieuwsgierige kinderen tussen de 7 en de 12. Ben je benieuwd hoe we tijdens mijn lessen zoal aan de slag gaan? Bekijk dan het kennismakingsfilmpje met het filosofische avontuur dat Ebbe samen met andere nieuwsgierige kinderen beleefde met zijn pappa.


Voor wie is De Filosofietuin?


Stel jij jezelf ook wel eens ‘verwonderde vragen’En dan bedoel ik vragen zoals: Kunnen dieren denken?. Of vragen zoals… Kun je echte vrienden met je huisdier worden Kunnen we robotmensen bouwen? Waar zit je ‘ziel’? Ben jij je brein? Wat is je ‘bewustzijn’? Hoe groot is het heelal? Is tijdreizen mogelijk? Moet je altijd eerlijk zijn? Waarom voeren mensen oorlog? Als je veel speelgoed hebt, ben je dan gelukkig? Waarom spelen jongens met LEGO Star Wars en meisjes met LEGO Friends? Waarom noemen we sommige dingen ‘mooi’ en andere dingen ‘lelijk’? Hebben we nu meer vrije tijd dan vroeger? Klopt het dat de tijd sneller gaat als je plezier hebt? Waarom verdienen bankiers meer geld dan vuilnismannen? Waarom zijn sommige mensen en sommige landen straatarm, terwijl andere mensen en andere landen steenrijk zijn? Hoe weet je of iets ‘waar’ is?

Of – vooruit – misschien zelfs vragen zoals… Hoe weet de man die terugdenkt aan zijn droom waarin hij een vlinder werd zo zeker dat hij niet eigenlijk een vlinder is die nu droomt dat hij een man wordt die terugdenkt aan zijn droom waarin hij een vlinder werd? 

Mooi als je ook van zulke verwonderde, verrassende vragen houdt! Want: voor alle nieuwsgierige kinderen uit Nijmegen en omstreken tussen de 7 en de 12 is er nu: De Filosofietuin! In kleine groepjes gaan jullie wekelijks samen met mij – jullie ‘filosofiemeester’ en reisleider – op filosofisch avontuur. Om de filosofielessen van De Filosofietuin te volgen, heb je geen bijzondere voorkennis. Je hoeft ook niet te beschikken over het brein van een Einstein. Wat je hoogstens nodig hebt, is een beetje lef om Grote Vragen te stellen en daar vervolgens op een speelse manier samen met andere kinderen mee bezig te zijn.

Aan het begin van de les stel ik jullie een vraag. Bijvoorbeeld: Kunnen dieren denken?. Tijdens het kringgesprek verzinnen jullie je eigen antwoorden. Daarna vertel ik jullie meer over de antwoorden van beroemde filosofen en wetenschappers. Maar ik laat jullie vooral zelf onderzoeken, verbeelden en ervaren. Met filmpjes, verhalen en uitdagende opdrachten, zoals sprookjes, mythen, quizzen, puzzels, proefjes, gedachte-experimenten, rollenspellen, tekenen (mindmappen) en animatiefilmpjes maken.

Kortom: op een leuke manier laat ik jullie hersenen ‘knetteren’ en ‘kraken’!


Aanbod voor kinderen na schooltijd


Als filosofiemeester geef ik zowel lessen onder schooltijd als lessen na schooltijd.

Filosofieclub Junior. Wil je na schooltijd onder mijn leiding samen met leeftijdsgenootjes filosoferen? Schrijf je dan in voor een naschoolse minicursus. Zo’n minicursus duurt 4 tot 6 weken. Na afloop van die cursus kun je kijken of je je zelf aanmeldt voor de volgende cursus. Afhankelijk van of je tijd en zin hebt. Aangeboden als kortlopende cursussen van 4 tot 6 samenhangende, wekelijkse lessen van 1 uur rondom een bepaald thema. U betaalt 8 euro per les. Gegeven in overzichtelijke groepen van minimaal 6 en maximaal 10 kinderen. Waar mogelijk worden de groepen ingedeeld naar leeftijd.

Wil je eerst een keertje kennismaken? Dat kan, want de eerste keer dat je bij Filosofieclub Junior komt filosoferen, kun je een gratis proefles volgen.

Filosofeestje? Lees hier verder voor de (huidige) mogelijkheden…


Aanbod voor scholen en leerkrachten


Op uw school kan ik onder schooltijd (of na schooltijd) een filosofie-aanbod verzorgen op maat:

  • Van eenmalig tot doorlopend. (1) Filosofieles. Een eenmalige gastles. (2) Filosofieproject. Een (aangepaste) minicursus als onderdeel van uw projectweken. (3) Filosofieplus. Een doorlopend programma van wekelijks 1 uur filosofieles.
  • Voor verschillende leeftijden. Van leerlingen uit groep 3 t/m 8.
  • Voor grote groepen van 30 leerlingen of voor een kleiner groepje leerlingen in het kader van plustaken.
  • Voor reguliere, begaafde en hoogbegaafde leerlingen.

Bent u benieuwd wat ik voor uw school kan betekenen? Neem dan per e-mail of telefonisch contact met mij op. Dan kijk ik met u verder of en zo ja hoe ik iets voor uw school kan betekenen. Mijn reguliere uurtarief bedraagt 50 euro per uur (inclusief btw). Maar in de regel kan door uw school tegen een aantrekkelijke korting met mijn aanbod worden kennisgemaakt.


Mijn menukaart: actueel aanbod van minicursussen


Minicursus 01. Wat maakt de mens zo bijzonder?

  • Les 1. Kunnen dieren denken?
  • Les 2. Kun je echte vrienden met je huisdier worden?
  • Les 3. Kunnen we robotmensen bouwen?
  • Les 4. Willen we de mens blijven ‘verbeteren’?
  • Creative Challenge. Vertel het verhaal van de mens in stop-motion.

Minicursus 02. Is dat nou kunst?!

  • Les 1. Wat is kunst?
  • Les 2. Waarom is een kopie geen kunst?
  • Les 3. Kun je ook kunst maken met een pot pindakaas?
  • Les 4. Hoe inspireerde de natuur en de wiskunde de bouw van de Sagrada Familia?
  • Les 5. Waar, wanneer en waarom is kunst ontstaan?
  • Les 6. Wat is het verschil tussen het genieten van een kunstwerk en het genieten van een Big Mac?
  • Creative Challenge. Kook je eigen kunstwerk!

Minicursus 03. Wat betekent verandering voor jou?

  • Les 1. Wie heeft mijn kaas gepikt?
  • Les 2. Waarom verdween de mammoet uit Nederland?
  • Les 3. Waarom maakt het platteland plaats en verdwijnt de basisschool, de bakker en de bushalte uit menig dorpsgemeenschap?
  • Les 4. Is een schip nog hetzelfde schip als je alle planken vervangt?
  • Les 5. Welke mogelijke lessen kun je trekken uit oude verhalen over verandering en vooruitgang?
  • Creative Challenge. Levend verleden: Geschiedenis in het Groot in de zandbak, op het schoolplein en aan de waslijn.

Minicursus 04. Wat als je de baas was over de tijd?

  • Les 1. Tijdreizen: kan dat?
  • Les 2. Hoe kan het dat als je lol hebt dat de tijd dan sneller gaat?
  • Les 3. Werkten jagers en verzamelaars werkelijk maar een paar uurtjes per dag?
  • Les 4. Waarom was vroeger alles beter (als je het oudere mensen vraagt)?

Minicursus 05. Wat is waar?

  • Les 1. Weet de man die terugdenkt aan zijn droom waarin hij een vlinder werd wel zo zeker dat hij niet eigenlijk een vlinder is die nu droomt dat hij een man wordt die terugdenkt aan zijn droom waarin hij een vlinder werd?
  • Les 2. Het is 12 uur als Freek op de klokt kijkt en zegt ‘het is 12 uur’, maar hij weet niet dat die klok al een week lang toevallig op 12 uur stilstaat: is wat Freek zegt dan wel waar?
  • Les 3. Mindf*ck: waarom kun je niet bedrogen worden door een illusionist, maar wel door een charlatan?
  • Les 4. Het klopt, want het staat in de krant!?

Minicursus 06. Man/Vrouw: wat is ‘normaal’?

  • Les 1. Waarom dragen meisjes roze en jongens blauw?
  • Les 2. Waarom spelen meisjes met LEGO Friends en jongens met LEGO Star Wars?
  • Les 3. Usain Bolt Daphne Schippers: rent een man altijd harder dan een vrouw?
  • Les 4. Over luizenmoeders, pappadagen en de afwas die niet af was: wie doet wat?

Minicursus 07. Hoe logisch is dat?

  • Les 1. ‘Ik lieg altijd’ lachte de leugenaar in zijn vuistje…?!
  • Les 2. Heeft elk gevolg een oorzaak?
  • Les 3. Als je van me hield, dan zou je met me naar de film gaan. Je gaat niet met me naar de film… dus weet ik dat je niet van me houdt. Is deze redenering juist?
  • Les 4. Wat zijn drogredenen en hoe voorkom je dat je daar later vrijwel dagelijks intrapt?

Minicursus 08. Wie krijgt wat en wat geeft dat?

  • Les 1. Hoe kan het dat het aantal superrijken (dat samen evenveel geld bezit als de armste 3,5 miljard mensen van de wereldbevolking) intussen met gemak in een minibusje past?
  • Les 2. Verdient een bankier meer dan een vuilnisman?
  • Les 3. Als je veel speelgoed hebt, ben je dan gelukkig?
  • Les 4. Waarom kopen als je ook delen of ruilen kan?

Minicursus 09. Wat zijn Big Data?

  • Les 1. Waarom betaal je voor een brood bij de bakker en maak je ‘gratis’ gebruik maakt van social media?
  • Les 2. Waarom zijn vragen volgens Silicon Valley van steeds groter en antwoorden van steeds geringer belang?
  • Les 3. Wat mag je school allemaal weten over jou (volgens jou)?

Minicursus 10. Wat is taal allemaal?

  • Les 1. Kan iets bestaan als er geen woord voor was?
  • Les 2. Kun je zeggen ‘dat er een harde wind staat’?
  • Les 3. Waarom slagen kinderen die opgroeiden tussen de wolven op latere leeftijd meestal niet meer in het leren van taal?

Minicursus 11. Hoe grappig is dat?

  • Les 1. Wat is een goede grap?
  • Les 2. Kun je leven zonder dat je ooit lacht?
  • Les 3. Huilen van het lachen: hoe kan dat?
  • Les 4. Zijn er (geen) grenzen aan een grap?
  • Creative Challenge. Een filosofische stand-up-comedian-act.

Prometheus: methodiek voor vernieuwingsonderwijs


Vanuit mijn lespraktijk van De Filosofietuin ontwikkel ik momenteel Prometheus. Dit is een methodiek voor vernieuwingsonderwijs die de nadruk legt op vragend, verhalend, verbeeldend en verbindend leren en onderwijzen.

Prometheus was volgens de Oude Grieken een titaan (halfgod) en werd voorgesteld als een leraar en uitvinder, die de mensen wederzijds respect bijbracht en hen leerde vooruit te zien: zijn naam werd verklaard als ‘de vooruitdenkende’.

Prometheus bestaat uit twee onderdelen:

Paradox!. Een nieuwe onderwijsmethode voor vakoverstijgende lessen in het primair onderwijs, waarbij een Grote Vragen-curriculum het cement vormt tussen taalonderwijs, de zaakvakken, kunstzinnige oriëntatie, oriëntatie op de wereld en oriëntatie op jezelf.

In de Romeinse mythologie was Janus de god van het begin en het einde, van het openen en het sluiten. ‘Janusiaans’ denken staat zodoende voor het vermogen om de dingen vanuit meerdere invalshoeken tegelijkertijd te bekijken alsook voor het vruchtbaar kunnen verzoenen van ogenschijnlijke tegenspraken (paradoxen).

Socrates 2032Een professionaliseringstraject voor schoolleiders, studenten, leerkrachten en intern begeleiders in het primair onderwijs die behoefte hebben aan concrete content en hands-on-training in het vormgeven van een meer integraal, coherent 21-e-eeuwse-vaardighedencurriculum dat kinderen van nu schoolt in de kritische, creatieve en dialogische denkmodus die ze nodig zullen hebben voor het leven in de veelzijdige, veranderlijke en veeleisende samenleving van later.

Socrates was een klassiek Grieks Atheens filosoof. Hij wordt beschouwd als een van de grondleggers van het westerse denken. Naast een van de eerste wijsgeren was Socrates ook een van de eerste leraren. In zijn manier van lesgeven – de socratische methode – wordt de communicatie centraal gesteld. Socrates probeerde de kennis niet in te gieten, maar – omgekeerd – de (al aanwezige) kennis er als een vroedvrouw juist uit te trekken. Met als belangrijke kanttekening dat kennis voor Socrates altijd niet meer dan voorlopige kennis betreft. ‘Ik weet dat ik niets weet’, zo luidde dan ook de lijfspreuk van Socrates.

Creative challenges… kunstzinnige pret met de iPad


Aan de try-out van het concept van De Filosofietuin bij de Sint Nicolaasschool Nijmegen in het voorjaar van 2017 nam één groep kinderen deel uit de middenbouw en twee groepen kinderen uit de bovenbouw. Tijdens een extra georganiseerde stop-motion-workshop improviseerden de kinderen enkele rondom het thema van de kennismakingsreeks Wat maakt de mens zo bijzonder?.

Deze workshop leidde tot verrassend originele en creatieve scènes waarin kinderen hun associaties en ideeën verwerkten over het denken en het voelen van dieren, robots en mensen. Enkele kinderen namen deel aan de mime-scènes (pixillation). De overige kinderen verzonnen verhaallijntjes, kneedden met klei en fotografeerden ten slotte hun ‘kleisels’ met een iPad tot een stop-motion-scène (claymation). De individuele scènes uit de workshop werden bewerkt en ingevoegd tot een collage binnen het kennismakingsfilmpje. De onderstaande fotocarrousel geeft je een kijkje achter de schermen bij de kennismakingsreeks van De Filosofietuin en bij de totstandkoming van het bijbehorende kennismakingsfilmpje. Het kennismakingsfilmpje is een coproductie van: De Filosofietuin (Ruud van der Meulen: Script | Regie | Fotografie | Montage), Mirjam van Casteren (Regie | Fotografie) en de kinderen uit de midden- en bovenbouw van de Sint Nicolaasschool Nijmegen (Fotografie).

janus
vriendschap - vader en zoon
vriendschap - vader en zoon
IMG_1334
IMG_7578
b1
IMG_7599
r26
werkvorm - kunnen bomen denken1
koffer - met tekst van aanbod
IMG_2916
IMG_2916
IMG_7587
g13
g10
g1
g3
g8
e1
IMG_1124
IMG_1149
IMG_1139
IMG_1321
IMG_1324
IMG_1325
IMG_2910
IMG_2914
IMG_2912
IMG_2909
IMG_7565
IMG_7562
vriendschap - hond 2
vriendschap - hond 1
vriendschap - hond 3
werkvorm - pepermuntje - ebbe ogen dicht
werkvorm - pepermuntje - ebbe ogen open
tekening - vriendschap
v1
v2
v3
v4
v5
v6
v7
v8
v10
v11
v12
v13
v14
v20
v21
v22
v23
v24
v25
v26
v26
v27
v28
v29
vensters
IMG_7594
IMG_7593
IMG_7592
IMG_7596
IMG_7595
IMG_7572
IMG_7571
IMG_7570
IMG_7569
IMG_7569
IMG_7568
IMG_7567
IMG_2910
IMG_2914
IMG_2909
IMG_1324
IMG_1321