1. Wat maakt de mens zo bijzonder?

Minicursus #1 Wat maakt de mens zo bijzonder? is geschikt als instapcursus voor kinderen die nog niet eerder mijn filosofielessen volgden. Tijdens Les 1 (Kunnen dieren denken?) zal ik namelijk onder meer kort ingaan op verschillende soorten vragen. Waaronder: verschillen tussen filosofische en wetenschappelijke vragen.

Op een ander moment in een cursus instappen is overigens geen probleem. Inzicht in verschillende vraagsoorten is sowieso iets dat pas langzaam zal groeien.


Programma

  • Les 1. Kunnen dieren denken? Verrassende nieuwe inzichten uit experimenten van onder meer Frans de Waal naar ‘slim’ dierengedrag.
  • Les 2. Kunnen jij en je huisdier echte vrienden worden? Aristoteles over drie vormen van vriendschap.
  • Les 3. Kunnen we robotmensen bouwen? Het Siri-spel: wie is de mens en wie is de computer?
  • Les 4. Willen we de mens blijven verbeteren? De Prometheus- en Pandora-mythe, de appel van Apple en de appel van Adam en Eva. Oude en nieuwe verhalen over de gevolgen van technologische vooruitgang en de mate waarin mensen nog ‘mens’ (kunnen) zijn.

Lessen: beschrijvingen en lesmaterialen


Les 1. Kunnen dieren denken?


Verkenning. Ingezonden lezersvraag uit de Donald Duck: kunnen bomen voelen? Socratisch kringgesprek over wat kan denken. In drietallen kaartjes leggen van wat wel of niet kan denken (baby, volwassen mens, rekenmachine, computer, chimpansee, …).

Verdieping. Filosoof Descartes over dieren als ‘domme machines’. Korte YouTube-fragmentjes over nieuwe en verrassende onderzoeken naar slim gedrag van dieren van onder meer bioloog Frans de Waal. Zoals: onthouden, zichzelf in spiegel herkennen en nieuwe oplossingen verzinnen.

PowerPoint


Les 2. Kunnen jij en je huisdier echte vrienden worden?


Verkenning. Mindmap maken over wat vriendschap voor jou betekent. Kijken naar animatiefilmpje Rubbish Robot. Hoe herken je de begrippen uit de vorige les over denken en voelen in dit verhaaltje over een verliefd robotje?

Verdieping. Filosoof Aristoteles over drie vormen van vriendschap. Kijken naar YouTube-fragmenten met daarin korte Sesamstraat-sketches van Bert & Ernie en verwoorden hoe die scènes het begrip vriendschap uitdrukken.

PowerPoint


Les 3. Kunnen we robotmensen bouwen?


Verkenning. Uitleg over de begrippen computer, code en programmeren. Spel: ‘kraak de pepernotencode!’. Een korte geschiedenis van de computer.

Verdieping. Informaticus Alan Turing en The Imitation Game (Turing Test). Filosoof John Searle en het Chinese Kamer Experiment. Spel: het Siri-spel, een variant op The Imititation Game. Een kind gaat met een iPad naar een andere kamer en beslist welke van de 10 vragen hij of zij zelf gaat beantwoorden en welke vragen worden gesteld aan de iPad (Siri-assistent). Bij terugkomst moeten de achtergebleven kinderen bepalen en beredeneren welke van de op papier uitgeschreven antwoorden door het kind en welke door de iPad zijn gegeven.

PowerPoint


Les 4. Willen we de mens blijven verbeteren?


Verkenning. Vraag: zou jij dit pepermuntje opeten als je daardoor 1 dag superslim zou worden? Kinderen krijgen allemaal pepermuntje, sluiten hun ogen en krijgen vervolgens 30 seconden bedenktijd.

Verdieping. Kijken naar animatiefilmpje Prometheus and Pandora: a Greek myth. Kijken naar moderne varianten op klassieke Prometheus-mythe die een veel rooskleuriger verhaal over vooruitgang vertellen: Apple-reclame.

PowerPoint